علائم اختلال نقص توجه/بیشفعالی (ADHD) در دختران اغلب شامل مشکل در سازماندهی، حواسپرتی هنگام انجام کارها، یا دشواری در بهخاطر سپردن دستورالعملهاست. این الگوها معمولاً بهصورت خجالتی بودن، فراموشکاری یا غرق شدن در افکار دیده میشوند؛ به همین دلیل، اغلب بهعنوان ویژگیهای شخصیتی تلقی میشوند نه نشانههای ADHD.
بسیاری از دختران همچنین تلاش میکنند مشکلات خود را پنهان کنند، استرس را درونی سازند و برای کنار آمدن، اضطراب و کمالگرایی را در خود پرورش دهند؛ امری که تشخیص ویژگیهای ADHD را دشوارتر میکند.
علائم ADHD در دختران
-
کنارهگیر به نظر میرسد
-
خیالپردازی میکند و انگار در دنیای خودش است
-
حفظ تمرکز برایش دشوار است؛ بهراحتی حواسش پرت میشود
-
بینظم و نامرتب است (چه در ظاهر و چه در فضای اطراف)
-
بیانگیزه به نظر میرسد یا انگار تلاشی نمیکند
-
فراموشکار است
-
نسبت به صدا، بافت لباسها و احساسات حساسیت بالایی دارد
-
مرتکب «اشتباهات بیدقتی» میشود
-
اغلب دیر میرسد (مدیریت زمان ضعیف)
-
در بهپایان رساندن کارها مشکل دارد
-
خجالتی به نظر میرسد
-
تمرکز خود را مرتب از یک فعالیت به فعالیت دیگر منتقل میکند
-
پردازش اطلاعات و دستورالعملها برایش زمانبر است؛ انگار حرفها را نمیشنود
علائم بیشفعالی و تکانشگری ADHD در دختران
-
بسیار پرحرف است (همیشه حرف زیادی برای گفتن دارد، اما شنونده خوبی نیست)
-
بیقرار است و نمیتواند آرام بنشیند
-
واکنشپذیری بیشازحد دارد (واکنشهای هیجانی اغراقآمیز)
-
بهراحتی ناراحت میشود
-
تکانشگری کلامی دارد؛ وسط حرف دیگران میپرد
-
ممکن است زیاد درها را محکم ببندد
-
بهراحتی گریه میکند
علائم ADHD در دختران اغلب بهعنوان ویژگیهای شخصیتی تلقی میشوند، نه نشانههای ADHD؛ به همین دلیل، معمولاً نادیده گرفته میشوند یا توجیه میگردند.
چه زمانی باید با متخصص صحبت کرد؟
دختران مبتلا به ADHD لزوماً همه این نشانهها را ندارند. در عین حال، داشتن یکی دو علامت بهتنهایی به معنای ابتلا قطعی به ADHD نیست.
اگر دخترتان، نوهتان یا هر دختر دیگری که در زندگی شماست، برخی از این ویژگیها را بهطور مداوم نشان میدهد، گفتوگو با یک متخصص باتجربه میتواند مفید باشد.
ویژگیهای ADHD در هر کودک میتواند متفاوت بروز کند. ممکن است یک فرزند تشخیص ADHD گرفته باشد، اما هرگز به این فکر نکرده باشید که فرزند دیگر هم ممکن است ADHD داشته باشد؛ چون مشکلاتش متفاوت به نظر میرسند.
با افزایش سن، ویژگیهای ADHD ممکن است تا حدی تغییر کنند. ADHD در دختران نوجوان میتواند تأثیر قابلتوجهی بر سلامت عاطفی و اجتماعی داشته باشد. دختران نوجوان ممکن است با موارد زیر دستوپنجه نرم کنند:
-
طرد شدن اجتماعی
-
دشواری در تمرکز در مدرسه
-
کنترل ضعیف تکانهها
-
خجالتی بودن
-
اضطراب
-
عزتنفس پایین
دختران ممکن است علائم خود را درونی کنند و بهاشتباه باور کنند مشکلاتشان ناشی از نقصهای شخصیتی یا اخلاقی است، نه نشانههای تفاوتهای عصبی (نورودایورسیتی).
چرا علائم ADHD در دختران متفاوت به نظر میرسد؟
برای مدتها تصور میشد ADHD اختلالی است که بیشتر پسران را درگیر میکند. اما با افزایش شناخت ما، زنان و دختران بیشتری تشخیص میگیرند. بخشی از این تغییر به این دلیل است که اکنون میدانیم ADHD در دختران میتواند شکل متفاوتی نسبت به پسران داشته باشد.
-
ADHD در دختران: دختران بیشتر دچار نوع بیتوجه ADHD هستند که در آن خیالپردازی و خجالتی بودن شایع است.
-
ADHD در پسران: در مقابل، در پسران معمولاً نوع بیشفعال-تکانشگر یا نوع ترکیبی ADHD دیده میشود.
اگر ADHD در دختران تشخیص داده نشود، میتواند پیامدهایی مانند موارد زیر داشته باشد:
-
دریافت نکردن حمایتها و تسهیلات آموزشی در کلاس
-
عزتنفس پایین
-
سرزنش خود
این وضعیت حتی میتواند سلامت روان را تا بزرگسالی تحت تأثیر قرار دهد. آگاهی از تفاوت علائم ADHD در دختران کمک میکند بدانید چه زمانی باید برای ارزیابی به پزشک مراجعه کرد.
ADHD در دختران چگونه تشخیص داده میشود؟
اغلب تصور میشود کودکی که بیشفعال و نافرمان است، بیشتر به ارزیابی ADHD نیاز دارد تا کودکی که دور از ذهن یا حواسپرت به نظر میرسد. اما در دختران، علائم ADHD معمولاً شباهتهای پنهان مشترکی دارند.
جبران بیتوجهی
برای بسیاری از دختران مبتلا به ADHD، تمرکز روی کار اصلی بزرگترین چالش است. آنها ممکن است بهراحتی توسط محرکهای بیرونی حواسشان پرت شود یا در افکار خود غرق شوند.
مثلاً پرندهای پشت پنجره کلاس میتواند توجه او را از موضوع مهمتری، مانند اعلام تاریخ امتحان توسط معلم، منحرف کند.
برای جبران، دختر ممکن است روی چیزی که به آن علاقه دارد یا در آن مهارت دارد بیشتمرکزی (Hyperfocus) نشان دهد. او آنقدر انرژی و تمرکز صرف آن کار میکند که والدین یا معلمان احتمال ADHD را نادیده میگیرند.
گاهی این بیشتمرکزی راهی برای سرگرم نگه داشتن خود در موقعیتهای کسلکننده است و گاهی نیز خارج از کنترل فرد رخ میدهد. هرچند گاهی مفید است، اما وقتی تمرکز روی سایر امور را مختل میکند، میتواند مشکلساز شود.
همیشه در حال حرکت
برخی دختران مبتلا به ADHD نشانههای کلاسیک بیشفعالی را نشان میدهند. اگر دختری بیشفعال باشد، ممکن است بهعنوان «پسرانه» توصیف شود، چون به فعالیت بدنی علاقه دارد و مثل همسالانش رفتار نمیکند.
ADHD در دختران همچنین میتواند به شکلهای کمتر آشکار بروز کند که همچنان شامل حرکت مداوم است؛ مانند:
-
خطخطی کردن مداوم
-
تکان خوردن دائمی روی صندلی
رفتارهای مرتبط با بیشفعالی مانند:
-
پرخاشگری
-
پرحرفی
-
هیجانپذیری
گاه بهاشتباه به ویژگیهای شخصیتی نسبت داده میشوند، نه ADHD.
فقدان کنترل تکانه
دختر مبتلا به ADHD ممکن است تکانشگر و بسیار پرحرف باشد.
او ممکن است:
-
وسط حرف دیگران بپرد
-
بیشازحد صحبت کند
-
مرتب موضوع صحبت را عوض کند
حتی ممکن است بدون فکر کردن به تأثیر حرفهایش بر دیگران، کلماتی را به زبان بیاورد.
دختران مبتلا به ADHD همچنین میتوانند بیشازحد حساس باشند؛ برخی بسیار احساساتی و زودبرانگیخته توصیف میشوند.
گزینههای درمانی مؤثر برای دختران مبتلا به ADHD
یک متخصص سلامت روان میتواند ارزیابیهای لازم را انجام دهد و در صورت وجود ADHD، درمان را آغاز کند. درمان ADHD در دختران میتواند شامل موارد زیر باشد:
-
تکنیکهای مدیریت رفتار
-
راهبردهای سازماندهی
-
دارودرمانی
-
مشاوره
-
حمایت روانی
-
تسهیلات و سازگاریهای آموزشی
صرف دانستن اینکه دختری ADHD دارد، میتواند بار سنگینی از احساس گناه و شرم را از دوش او بردارد. این آگاهی همچنین او را از برچسبهای آسیبزنندهای مانند «حواسپرت»، «بیانگیزه»، «کمهوش» یا «تنبل» رها میکند.
دختری که ADHD دارد، هیچکدام از اینها نیست.
او فقط ADHD دارد. و میتوان با بهکارگیری راهبردهای مناسب، زندگی را برایش آسانتر و آیندهاش را روشنتر کرد. نخستین گام در این مسیر، شناخت علائم متفاوت ADHD در دختران است—و اکنون میدانید باید به چه چیزهایی توجه کنید.