لبخندهای اجتماعی معمولاً از حدود ۸ هفتگی آغاز میشوند، اما برای شنیدن صدای خنده نوزاد باید کمی بیشتر منتظر بمانید؛ یعنی حدود ۴ تا ۶ ماهگی.
هیچ چیز مثل یک لبخند بیدندان، روزِ پدر و مادر را نمیسازد و البته، یک خنده از ته دل میتواند همه چیز را شیرینتر کند. اما در اولین روزهای زندگی نوزاد، این حالتهای صورت و صداها بسیار گذرا هستند؛ البته اگر اصلاً اتفاق بیفتند!
اما نوزادان واقعاً از چه زمانی آگاهانه لبخند میزنند و میخندند؟ دکتر Jacqueline Kaari (متخصص اطفال)، در این باره توضیح میدهد.
رفلکسهای نوزادی: لبخندهای بیاختیار
شاید کمی ناامیدکننده باشد، اما اولین لبخندهای نوزاد شما در واقع لبخند واقعی نیستند؛ حداقل نه آن لبخندی که شما انتظارش را دارید. در چند هفته اول زندگی، لبخندها صرفاً یک «رفلکس نوزادی» هستند؛ یعنی واکنشی که بدن نوزاد به صورت غیرارادی انجام میدهد.
آن لبخند زودگذری که بعد از خوردن شیشه شیر روی لبش مینشیند؟ احتمالا همراه با یک خارج شدن گاز شکم رضایتبخش بوده است! و آن لبخند معصومانهای که در خواب عمیق میزند؟ به احتمال زیاد نتیجه مرحله REM (مرحلهای از خواب که با حرکات سریع چشم همراه است) میباشد.
دکتر Jacqueline Kaari توضیح میدهد: «وقتی نوزادان خیلی کوچک هستند، به نظر میرسد که لبخند میزنند، اما واقعاً اینطور نیست. بدن آنها هنوز در حال یادگیری انجام کارهای اولیه است. مدتی زمان میبرد تا شما شاهد لبخندهای واقعی و اصیل باشید.» اما همین رفلکسها بسیار مهم هستند؛ چرا که به تقویت عضلات صورت نوزاد کمک میکنند تا در نهایت بتواند لبخندهای واقعی را به نمایش بگذارد.
نوزادان از چه زمانی لبخند زدن را شروع میکنند؟
در حدود هشت هفتگی (تقریباً دو ماهگی)، نوزاد شما احتمالاً «لبخندهای اجتماعی» را شروع میکند. اینها لبخندهای واقعی، ارادی و واکنشی هستند که وقتی چیزی توجه نوزاد را جلب میکند، ظاهر میشوند.
دکتر Jacqueline Kaari میگوید: «کمکم متوجه میشوید که نوزاد به صداها توجه میکند و سعی میکند به آنها پاسخ دهد. به زودی خواهید دید که وقتی با او صحبت میکنید، او هم با لبخند به شما جواب میدهد.»
البته به یاد داشته باشید که روند رشد هر نوزاد با دیگری متفاوت است. بنابراین اگر نوزاد شما در پایان دو ماهگی هنوز لبخند اجتماعی نمیزند، وحشت نکنید. به او زمان بدهید تا به این مرحله از رشد برسد.
نوزادان از چه زمانی میخندند؟
بعد از لبخند، نوبت به خنده میرسد که معمولاً بین ۴ تا ۶ ماهگی اتفاق میافتد.
دکتر Jacqueline Kaari میگوید: «آنها شروع به تولید صداهای هدفمند میکنند، از جمله آن غشغش کردنهای کوتاه و جذاب. این دقیقاً همان زمانی است که نوزاد شروع به “غو غو” کردن (Cooing) میکند؛ یعنی وقتی شما با او حرف میزنید، او هم با صداهایی شبیه حرف زدن، به شما پاسخ میدهد.»
اما درست مثل لبخند زدن، خنده هم همیشه طبق برنامه دقیق پیش نمیآید. نوزاد شما ممکن است زودتر یا دیرتر از این بازه زمانی تخمینی، شروع به خندیدن کند.
اگر نوزادمان لبخند نزد یا نخندید، چه کنیم؟
به عنوان والدین، خیلی راحت ممکن است نگران شوید که آیا کودکتان با سرعت طبیعی رشد میکند یا نه. اما اول از همه به یاد داشته باشید که نوزادان هم مثل ما آدمبزرگها، شخصیتهای متفاوتی دارند!
دکتر Jacqueline Kaari اشاره میکند: «بعضی نوزادان خیلی راحت لبخند میزنند، اما برای دیدن لبخند بعضی دیگر باید حسابی تلاش کنید و شکلک دربیاورید! هر دوی اینها کاملاً طبیعی است.»
چه زمانی باید نگران شد؟
اگر نوزاد شما هنوز لبخند نمیزند یا نمیخندد، به رفتارهای دیگر او هم توجه کنید. در صورتی که موارد زیر را مشاهده کردید، با پزشک اطفال صحبت کنید:
- به صدای شما واکنشی نشان نمیدهد.
- با اسباببازیها درگیر نمیشود و به آنها توجه نمیکند.
- علاقهای به کشف و کنجکاوی در محیط اطرافش نشان نمیدهد.
دکتر Jacqueline Kaari تاکید میکند: «اگر متوجه تفاوتهای معناداری شدید، بلافاصله به دنبال مشورت با متخصص باشید. درمانهای مختلفی مثل “مداخلات زودهنگام” وجود دارند که میتوانند حمایت لازم را برای طی کردن مراحل رشد به نوزاد بدهند.»