احتمالاً میدانید که برای محافظت از پوستِ در معرض آفتاب باید از ضدآفتاب استفاده کنید، اما تکلیف بخشهایی از پوست که مستقیماً در معرض نور خورشید نیستند چه میشود؟ آیا لباسها بهتنهایی میتوانند از آفتابسوختگی جلوگیری کنند؟
متأسفانه پاسخ همیشه «بله» نیست. همه لباسها محافظت کامل در برابر اشعههای فرابنفش خورشید ایجاد نمیکنند و میزان محافظت به نوع لباس بستگی دارد.
اگر وقتی لباس را مقابل نور میگیرید، نور از آن عبور میکند، یعنی اشعههای UV هم میتوانند از آن رد شوند.
به همین دلیل، امکان آفتابسوختگی از روی لباس وجود دارد؛ هرچند برخی لباسها محافظت بهتری نسبت به بقیه دارند.
درباره اشعههای UV چه باید بدانیم؟
دو نوع اصلی اشعه فرابنفش (UV) که باید با آنها آشنا باشید، UVA و UVB هستند.
- اشعه UVA حدود ۹۵٪ از اشعه فرابنفشی را تشکیل میدهد که به سطح زمین میرسد. این اشعه در ایجاد سرطان پوست نقش دارد و باعث پیری زودرس پوست میشود.
- اشعه UVB عامل قرمزی و سوختگی پوست است. اگرچه تنها حدود ۵٪ از اشعه فرابنفش را شامل میشود، اما عامل اصلی بیشتر سرطانهای پوستی محسوب میشود.
یک راه ساده برای به خاطر سپردن تفاوت آنها این است:
A برای Aging (پیری) و B برای Burning (سوختگی)
با این حال، محافظت در برابر هر دو نوع اشعه ضروری است، چون هر دو میتوانند باعث سرطان پوست شوند.
همچنین به یاد داشته باشید که حتی اگر هوا خنک باشد، اشعه UV همچنان وجود دارد. گرمایی که از خورشید حس میکنید مربوط به اشعههای مادون قرمز است، نه UV. بنابراین قویترین اشعههای UV لزوماً در گرمترین ساعات احساس نمیشوند.
اشعه UV چه زمانی قویتر است؟
اشعههای فرابنفش خورشید زمانی بیشترین شدت را دارند که خورشید در بالاترین نقطه آسمان قرار دارد؛ معمولاً بین ساعت ۱۱ صبح تا ۳ بعدازظهر.
ابرهای ضخیم میتوانند شدت این اشعه را کاهش دهند، اما در روزهایی با آسمان صاف یا کمابر، میزان اشعه UV بیشتر خواهد بود.
شدت اشعه UV با شاخصی به نام UV Index (UVI) اندازهگیری میشود:
- ۰ تا ۲: کم
- ۳ تا ۵: متوسط
- ۶ تا ۷: زیاد
- ۸ تا ۱۰: بسیار زیاد
- ۱۱: فوقالعاده زیاد
با بررسی پیشبینی هواشناسی منطقه خود میتوانید شاخص UV را ببینید. هرچه شاخص UV بالاتر باشد، احتمال آفتابسوختگی بیشتر است و به محافظت قویتری نیاز دارید.
آیا اشعه UV میتواند از لباس عبور کند؟
بله، اشعههای UV میتوانند از برخی لباسها عبور کنند. برای بررسی این موضوع کافی است لباس را مقابل نور بگیرید. اگر نور عبور کند، اشعه UV هم میتواند عبور کند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) اعلام کرده است که لباسهایی با بافت متراکم بهترین محافظت را در برابر اشعه UV دارند. لباسهای تیرهرنگ نیز عملکرد بهتری دارند.
البته اگر لباس خیس شود، میزان محافظتش کاهش پیدا میکند.
برخی لباسها دارای استاندارد UPF (فاکتور محافظت در برابر اشعه فرابنفش) هستند. عدد UPF روی برچسب لباس نشاندهنده میزان محافظت آن است؛ هرچه این عدد بالاتر باشد، محافظت بیشتر است.
آیا ممکن است از روی لباس برنزه یا آفتابسوخته شویم؟
بله، هم برنزه شدن و هم آفتابسوختگی از روی لباس امکانپذیر است.
از آنجایی که اشعه UV از بعضی لباسها عبور میکند، حتی با پوشیدن لباس هم ممکن است پوستتان تیره یا دچار سوختگی شود.
با این حال، برخی لباسها محافظت بهتری ایجاد میکنند.
ویژگیهایی که باید به آنها توجه کنید:
پارچههای با بافت فشرده
لباسهای تیرهرنگ
لباسهای دارای برچسب UPF
همچنین مطمئن شوید لباسها خشک هستند، چون لباس خیس محافظت کمتری در برابر اشعه UV دارد.
جمعبندی
پاسخ کوتاه این است: بله، امکان آفتابسوختگی از روی لباس وجود دارد.
اما لباسهایی با بافت متراکم، رنگ تیره و دارای UPF محافظت بیشتری ایجاد میکنند.
هر دو اشعه UVA و UVB میتوانند باعث سرطان پوست شوند، بنابراین محافظت در برابر هر دو ضروری است.
در زمانهایی که شدت اشعه UV بیشتر است، معمولاً بین ۱۱ صبح تا ۳ بعدازظهر، حتی اگر هوا خنک باشد، باید مراقبت بیشتری داشته باشید. حتماً شاخص UV منطقه خود را بررسی کنید.
پرسشهای متداول
آیا لباس تنگ بهتر از لباس گشاد محافظت میکند؟
خیر. لباس گشاد باعث میشود بافت پارچه در حالت طبیعی باقی بماند و اشعه UV کمتر عبور کند. لباس تنگ پارچه را میکشد و فاصله بین الیاف بیشتر میشود، که محافظت را کاهش میدهد.
تفاوت UPF و SPF چیست؟
UPF نشان میدهد یک پارچه چه مقدار از اشعه UV را عبور میدهد.
SPF نشاندهنده مدت زمانی است که ضدآفتاب میتواند از پوست در برابر اشعه UV محافظت کند.
UPF مخصوص لباس است و SPF مخصوص ضدآفتاب.
اگر لباس UPF بپوشم، باز هم به ضدآفتاب نیاز دارم؟
بله. ضدآفتاب باید روی تمام قسمتهای پوست که پوشیده نیستند استفاده شود. لباس UPF فقط از نواحی پوشیده محافظت میکند.