توکنها یکی از واژههایی هستند که در دنیای ارزهای دیجیتال زیاد میشنوید. شاید حتی شنیده باشید که به بیتکوین هم «توکن» گفته میشود. اما در عمل، این واژه بسته به موقعیت، چند معنای مشخص و رایج دارد که دانستن آنها برای درک بهتر دنیای کریپتو بسیار مهم است.
تعریف توکن
از نظر فنی، «توکن» فقط نام دیگری برای ارز دیجیتال یا دارایی رمزنگاریشده (Crypto Asset) است. اما امروزه این واژه معمولاً در دو معنای خاص به کار میرود:
-
تمام ارزهای دیجیتال بهجز بیتکوین و اتریوم
با اینکه بیتکوین و اتریوم هم از نظر فنی توکن محسوب میشوند، اما چون این دو ارز بزرگترین و مهمترین رمزارزهای بازار هستند، معمولاً برای بقیه ارزها از واژه «توکن» استفاده میشود.
(اصطلاح رایج دیگری که تقریباً همین معنا را میدهد، «آلتکوین» است.) -
داراییهای دیجیتالی که روی بلاکچین یک ارز دیگر ساخته شدهاند
این معنای دوم، امروزه بسیار رایجتر شده است؛ مخصوصاً در حوزه امور مالی غیرمتمرکز (DeFi).
برای مثال، بیتکوین بلاکچین اختصاصی خودش را دارد، اما بسیاری از توکنهای دیفای مانند Chainlink و Aave روی بلاکچین اتریوم اجرا میشوند و از زیرساخت آن استفاده میکنند.
توکنها چه کاربردی دارند؟
توکنها میتوانند نقشهای بسیار متنوعی داشته باشند، از جمله:
-
راهاندازی صرافیهای غیرمتمرکز
-
خودکارسازی نرخ بهره و وامدهی
-
فروش داراییهای دیجیتال و آیتمهای کمیاب در بازیهای ویدیویی
-
مالکیت داراییهای مجازی یا واقعی
با این حال، همه توکنها را میتوان مانند سایر ارزهای دیجیتال نگهداری یا معامله کرد.
چرا توکنها مهم هستند؟
از آنجایی که واژه «توکن» در تحقیقات و آموزشهای مرتبط با ارز دیجیتال زیاد به چشم میخورد، آشنایی با معنای آن ضروری است. علاوه بر تعریف کلی، برخی دستههای مهم از داراییهای دیجیتال وجود دارند که واژه «توکن» مستقیماً در نام آنها آمده است.
در ادامه، مهمترین انواع توکنها را بررسی میکنیم:
انواع مهم توکنها
۱. توکنهای دیفای (DeFi Tokens)
در سالهای اخیر، مجموعهای از پروتکلهای مبتنی بر بلاکچین ایجاد شدهاند که هدف آنها بازسازی خدمات مالی سنتی مانند وامدهی، پسانداز، بیمه و معامله است.
این پروتکلها توکنهایی منتشر میکنند که کاربردهای متنوعی دارند، اما همچنان میتوان آنها را مانند سایر ارزهای دیجیتال خرید، فروخت یا نگهداری کرد.
۲. توکنهای حاکمیتی (Governance Tokens)
این توکنها به دارندگان خود حق رأی و مشارکت در تصمیمگیریهای یک پروژه یا پلتفرم غیرمتمرکز را میدهند.
از آنجا که پروژههای غیرمتمرکز هیئتمدیره یا نهاد مرکزی ندارند، تصمیمگیریها از طریق همین توکنها انجام میشود.
برای مثال، پروتکل معروف Compound توکنی به نام COMP به کاربران خود میدهد. هرچه تعداد توکنهای COMP شما بیشتر باشد، قدرت رأی بیشتری در تصمیمگیریهای آینده پروژه خواهید داشت.
۳. توکنهای غیرقابلتعویض (NFT)
NFTها نشاندهنده مالکیت یک دارایی منحصربهفرد دیجیتال یا حتی واقعی هستند.
ویژگی اصلی NFT این است که:
-
قابل کپی یا جایگزینی نیستند
-
هر کدام ارزش و هویت منحصربهفرد دارند
از NFTها برای:
-
فروش آثار هنری دیجیتال
-
آیتمهای کمیاب در بازیها
-
داراییهای مجازی خاص
استفاده میشود. این توکنها کمک میکنند مالکیت دیجیتال شفاف و قابل اثبات باشد.
۴. توکنهای اوراق بهادار (Security Tokens)
توکنهای اوراق بهادار، نسخه دیجیتال و رمزنگاریشدهی داراییهایی مانند سهام و اوراق قرضه هستند.
کاربرد اصلی آنها:
-
فروش سهام یک شرکت
-
سرمایهگذاری در پروژههایی مانند املاک
-
جذب سرمایه بدون نیاز به واسطههایی مثل کارگزاران سنتی
بسیاری از شرکتهای بزرگ و استارتاپها در حال بررسی استفاده از این توکنها بهعنوان جایگزینی برای روشهای سنتی تأمین مالی هستند.
جمعبندی
بهطور خلاصه:
-
توکنها نوعی دارایی دیجیتال هستند
-
میتوانند مستقل باشند یا روی بلاکچین ارز دیگری اجرا شوند
-
کاربردهای بسیار متنوعی دارند؛ از امور مالی گرفته تا هنر و بازی
-
نقش کلیدی در گسترش اکوسیستم ارزهای دیجیتال ایفا میکنند